Bazi kanserler çogalabilmek için hormonlara gereksinim duyar. Hor­mon tedavileri, kanser hücrelerinin gereksinim duyduklari hormonlara ulasmasini ya da bu hormonlari kul­lanmasini engelleyerek etki gösterir. Kemoterapiyle karsilastirildiginda normal hücreler üzerinde çok daha az etkisi vardir. Ancak hormon teda­vileri, yalnizca hormonlarin etkisine duyarli olan kanserlerde kullanilabi­lirler. Bu kanserlerin baslicalari me­me ve prostat kanseridir, ancak kimi zaman tiroid ve endometrium (rah­min iç çeperi) kanseri de hormon te­davisine yanit verir. Hormon ilaçlari siklikla tablet olarak verilir. Etkileri kemoterapiye göre daha geç ortaya çikar ve fark edilebilir etki için aylar boyunca kullanilmalari gerekebilir.

Meme kanseri
Meme kanseri bulunan kadinlar için en sik verilen ilaç tamoksifendir. Tamoksifen, östrojen adi verilen hor­monun kanserli hücreleri çogaltici etkisini ortadan kaldirir. Ameliyat sonrasinda ek tedavi (adjuvan) ola­rak verildiginde, tamamen iyilesme sansini artirabilir. Yardimci tedavi olarak tamoksifenin genellikle bes yil boyunca kullanilmasi önerilir. Tamoksifen, özellikle laboratuvar test­lerinde östrojen reseptörleri pozitif olan kadinlarda yararlidir. Östrojen reseptörü, bazi kanser hücrelerinin yüzeyinde büyük miktarlarda bulu­nan karmasik bir kimyasal molekül­dür (östrojen reseptörüne ER adi da verilir).

Pek çok kadin hasta tamoksifeni iyi tolere eder, ama kimi zaman si­cak basmasi, az miktarda kilo artisi ve vajinal akinti gibi yan etkiler gö­rülebilir. Çok nadiren tamoksifen va­jinal kanamaya yol açabilir. Böyle bir durumda hastanin doktorunu haber­dar etmesi ve kanamanin nedeninin arastirilmasi gerekir. Kanama genel­likle rahmin iç çeperini örten doku­nun kalinlasmasindan kaynaklansa da, çok ender olarak ameliyat ge­rektiren erken evrede bir kanser ola­bilir.

Tamoksifen iyilesme sansini artiran ek bir tedavi olarak kullanilmasi­nin yaninda, palyatif tedavide de çok yararlidir. Bazi kadinlarda belirti­leri iyilestirebilmekte ve kanserleri uzun süreler boyunca kontrol altinda tutabilmektedir. Ayni amaçla kulla­nilan baska hormon ilaçlari da vardir ve bunlarin bazilarinin tamoksifenden biraz daha etkili olabilecegini düsündüren kanitlar bulunmaktadir. Bunlar arasinda günde tek tablet olarak verilen anastrozol, eksemes-tan, ietrozol ve toremifen, ayrica ka­rin bölgesinde deri altina bir enjeksi­yonlarla ugyulanan goserelin bulu­nur. Meme kanseri için kullanilan tüm palyatif hormonal tedaviler, da­ha yavas büyüyen kanserlere karsi daha etkili olma egilimindedir.

Genel olarak bu ilaçlar az sayida soruna yol açsa da, kimi kadinlarda hafif siddette bulanti, sicak basmasi ve saçlarda hafifçe incelme gibi yan etkilerle karsilasilabilir. Hormon te­davileri bazi kadin hastalarda kan­serleri uzun süre remisyonda tuta-bilse de, sonuçta tümörler direnç kazanip kontrolden çikma egilimi gösterebilir. Öte yandan, bir hasta bu ilaçlardan birine iyi yanit verdiy­se, hastalik yinelediginde bir digeri­ne yanit verme olasiligi yüksektir.
Tamoksifenin yüksek riskli kadin­larda meme kanserine karsi koruma saglayabilecegini düsündüren bul­gular vardir, ancak bu konu henüz tartismalidir.

Prostat kanseri
Bu kanser türü, hücreleri uyararak bölünmelerine yol açan erkek cinsi­yet hormonlarini etkisiz kilan hormon tedavilerine genellikle yüksek oranda yanit verir. Daha önceleri bu amaçla iki tarafli orsiyektomi adi ve­rilen ve testislerin çikartilmasindan olusan bir islem kullanilmistir. An­cak günümüzde goserelin ve löpro-relin dahil, birbiriyle yakindan bag­lantili ilaçlardan birini kullanarak da ayni etki saglanabilmektedir; bu ilaçlarin yavas saliverilen formlari, her üç ayda bir karin duvari derisinin altina enjeksiyon yoluyla uygulana­bilir.
Ancak bu ilaçlar kimi zaman ilk kullanimdan hemen sonra kanserin büyümesini uyarabilmektedir. Bu et­ki, prostat kanserinde kullanilan ve anti-androjen olarak adlandirilan bazi ilaçlarin (örn. flutamid ya da siproteron) ilk enjeksiyondan kisa süre önce ve yaklasik üç hafta sonra tablet biçi­minde alinmasiyla engellenebilir.

Prostat kanserindeki hormon te­davileri genellikle iyi tolere edilseler de, cinsel istek kaybina ve empotansa (iktidarsizlik) neden olabil­mektedir. Ameliyat ya da radikal radyoterapi için uygun olmayan ileri evrede kanserli erkeklerde sikça önerilmekle birlikte, ameliyat ya da radyoterapide basari sansini artir­mak amaciyla birincil kanseri küçült­mekte de kullanilabilir.

Diger ilaçlar
Özel bir lamba ya da lazerden yayi­lan özel bir isik türünün verecegi ha­sara karsi duyarlilik kazandiran ilaç lar da kullanilabilir. ilaç uygulandik­tan sonra isik gereken yere yönlen­dirilir ya da lazer isigi içi bos organ­lara sokulan fiberoptik kablolarla ta­sinabilir ve hatta dogrudan doku içerisinde ilerletilerek derin yerle­simli tümörlere bile ulastirilabilir. Fo-todinamik terapi adi verilen bu te­davide en üst düzeyde etki dogru bir odaklanmayla saglanabilir. Özel­likle deri, yemek borusu (özofagus), mesane ve akciger kanserlerinde ve kanser öncesi olusumlarda çok ya­rarli olabilmektedir. Küçük yüzeysel kitleleri tamamen yok edebilmekte ve ileri evre kanserli seçilmis hasta­larda yararli bir rahatlama saglaya­bilmektedir.

Bagisiklik sistemimizin enfeksi­yonlarla savasirken kullandigi meka­nizmalari kullanarak kanser hücrele­rini öldürmeyi hedefleyen bazi teda­viler de gelistirilmistir. interferon ya da interlökin gibi bagisiklik sistemi­nin normal bileseni olan karmasik kimyasal maddeler üretilip, enjeksi­yonla yüksek dozlarda uygulanabil­mektedir. Grip benzeri belirtiler gibi rahatsiz edici yan etkileri olsa da lenfoma, miyelom, bazi lösemi tür­leri, AiDS’le baglantili Kaposi sarko­mu, böbrek kanseri ve melanom da­hil, görece ender bazi kanser tiple­rinde tümöre karsi yararli etkileri vardir.

Vücudumuz bize saldiran bakteri ya da virüsleri yok edebilmek için antikor adi verilen bazi karmasik kimyasal maddeler üretir (antikorlar bir tür sihirli mermiye de benzetilebi­lir). Günümüzde, ayni mantiktan yo­la çikilarak, bazi özel kanser türlerinin son derece özgül bazi bilesenlerini hedefleyen antikorlar laboratuvarlarda üretilebilmektedir. Bu gelismeler sonucunda antikorlarin ya da onlarin etkisini daha da artiran diger toksin ya da radyoaktif maddelerle kombi­nasyonlarinin kullanildigi, heyecan verici yeni tedaviler gelistirilmistir. Bu antikorlar kanser hücrelerine en­zim tasimak için kullanilabilir. Daha sonra bu enzimler hastaya verilen ve aktif olmayan ön ilaçlari, gerek duyu­lan bölgelerde yüksek yogunlukta aktif sitotoksik ilaçlara dönüstürür. Ayrica kemoterapi ile birlikte de kul­lanilabilir. Alerjik tepkilerle oldukça sik karsilasilsa da, günümüzde anti­kor tedavisinin bazi lenfoma ve me­me kanseri türlerinin tedavisinde çok yararli oldugu kanitlanmistir.

Bagisiklik sisteminin kanserle sa­vasini uyarmak amaciyla asi kullanil­masi henüz deney asamasindadir ve özellikle barsak kanseri ve melanomlarda ilk sonuçlar umut verici­dir.

Son yillarda yürütülen arastirma­larda, kanser hücrelerinde bulunan ve bu hücrelerin kötü huylu olmala­rina yol açan son derece karmasik süreçlerde çok önemli bilesenler olan pek çok protein molekülü türü tanimlanmistir. Bu proteinlerle etki­lesime girerek, hücrenin komut zin­cirini bozan yeni ilaç tipleri üretil­mistir. Bir kronik lösemi türünde ol­dugu gibi, bu tedavilerin basariyla kullanimina da baslanmistir. Hücre­lerde kötü huylu degisim ve davra­nislarda rol oynayan süreçler konu­sunda edinilen bilgilerin, oldukça yakin bir gelecekte daha pek çok ye­ni ilacin üretilmesini saglayacagi tar­tismasizdir.